پژوهشنامه امامیه

پژوهشنامه امامیه

تحلیل محتوایی ویژگی‌های حکمرانی مطلوب از دیدگاه اسلام (مطالعه موردی نهج‌البلاغه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران
2 استادیار گروه علوم سیاسی واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی،لاهیجان،ایران
3 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه سمنان، سمنان،ایران
10.22034/jis.2024.344303.1809
چکیده
هدف از پژوهش حاضر بررسی ویژگی­های حکمرانی مطلوب از دیدگاه اسلام بر مبنای کتاب نهج­البلاغه امام علی؟ع؟ است. سوال پژوهش حاضر بر چیستی ویژگی­های حکمرانی مطلوب از دیدگاه اسلامی استوار بوده و در مقام پاسخ، این فرضیه را به محک آزمون می­گذارد که ویژگی­های حکمرانی مطلوب از دیدگاه اسلام بر ایده­آل‌بودن نظام سیاسی و اجتماعی و تأمین منافع مردم متکی است. در این پژوهش روش گردآوری داده­ها مبتنی بر روش اسنادی، روش تجزیه و تحلیل داده­ها، تحلیل محتوا و ملهم از ادبیات نظری مربوط به حکمرانی مطلوب است. جامعه آماری این تحقیق شامل کتاب نهج­البلاغه است و جامعه نمونه آن شامل کلیه نامه­ها و حکمت­ها است که تعداد 79 نامه و 480 حکمت مورد بررسی قرار گرفت است. یافته­های پژوهش حاکی از آن است که حاکمیت قانون، اجماع­گرایی، شفافیت، پاسخگویی، برابری و فراگیری، اثربخشی و کارایی، مسئولیت­پذیری، ثبات سیاسی و چشم‌انداز استراتژیک ازجمله ویژگی­های حکمرانی مطلوب بوده که در اسلام نیز به انحای مختلف و به میزان خاصی به آن اشاره شده است. همچنین بین نوع حکمرانی در اسلام و ویژگی­های حکمرانی مطلوب، نسبت معناداری برقرار است
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Content Analysis of the Features of Ideal Governance from an Islamic Perspective: A Case Study of Nahj al-Balagha

نویسندگان English

Ahmad Hakimi Gilani 1
Ali Akhtar Shahr 2
Mahmood Ebrahimi Verkiani 3
1 PhD student, Department of Political Science, Semnan Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Political Science, Lahijan Branch, Islamic Azad University, Lahijan, Iran
3 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Semnan University, Semnan, Iran
چکیده English

This study examines the characteristics of ideal governance from the perspective of Islam based on the book Nahj al-Balagha of Imam Ali (peace be upon him). The research question revolves around identifying the characteristics of ideal governance from an Islamic perspective, and in response, the hypothesis is tested that the features of ideal governance in Islam rely on the ideal nature of the political and social system and the protection of public interests. The research methodology involves a documentary data collection method, content analysis, and is inspired by the theoretical literature on ideal governance. The statistical population of this study consists of the book Nahj al-Balagha, and the sample includes all letters and sayings, with a total of 79 letters and 480 sayings being analyzed. The findings indicate that the rule of law, importance of consensus, transparency, accountability, equality and inclusivity, effectiveness and efficiency, responsibility, political stability, and strategic vision are among the characteristics of ideal governance, which are discussed in various forms and to varying extents in Islam. Additionally, there is a meaningful relationship between the type of governance in Islam and the characteristics of ideal governance.

کلیدواژه‌ها English

Ideal governance
Imam Ali
people
government
Nahj al-Balagha
نهج‌البلاغه
اولسن، مانسر (1382)، استبداد، مردم‌سالاری و توسعه در دولت، فساد و فرصت‌های اجتماعی، ترجمه: حسین راغفر، تهران:
انتشارات نقش و نگار.
حسینی تاش، سیدعلی؛ قادرعلی، واثق (1393)، «حکمرانی خوب و ارائه حکمرانی شایسته، بررسی و شاخص‌های این دو از
دیدگاه امیرالمؤمنین علی؟ع؟»، فصلنامه اسلام و پژوهش­های مدیریتی، سال سوم، ش2، ص7-28.
دباغ، سروش؛ نفری، ندا (1388)، «تبیین مفهوم خوبی در حکمرانی خوب»، نشریه مدیریت دولتی، دوره 1، ش3.
درخشه، جلال؛ شجاعی، جبار (1394)، «شاخص­های حکمرانی خوب در اندیشه و عمل امام علی؟ع؟»، پژوهش­های علم و
دین، ش11، ص17-36.
زارعی، محمدحسین (1383)، «حکمرانی خوب، حاکمیت و حکومت در ایران»، مجله تحقیقات حقوقی، ش40.
سامتی، مرتضی؛ رنجبر، همایون؛ محسن، فضیلت (1390)، «تحلیل تأثیر شاخص‌های حکمرانی خوب بر شاخص توسعه انسانی
مطالعه موردی»، فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، سال اول، ش4، ص183- 223.
شریف­زاده، فتاح؛ قلی­پور، رحمت­الله (1382)، «حکمرانی خوب و نقش دولت»، مدیریت فرهنگ سازمانی، ش4، ص93-110.
طباطبایی، روح‌الله؛ شیرخانی، علی؛ مطهرنیا، مهدی (1400)، «بررسی و ارزیابی جایگاه حکمرانی مطلوب در نهج‌البلاغه»، سپهر
سیاست، ش27، ص8-29.
طباطبایی، سید‌احمد (1389)، «نظام پاسخگویی در حکمرانی خوب؛ مبانی ارزشی، چالش­ها، موانع و مشکلات احتمالی فراروی
ایران»، مجموعه مقالات همایش «حاکمیت و دولت شایسته در ایران 1404»، تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، شهر ری.
میدری، احمد (1383)، حکمرانی خوب بیان توسعه، تهران: دفتر بررسی­های اقتصادی مرکز پژوهش­های مجلس شورای
اسلامی.
نادری، محمد‌مهدی (1390)، «حکمرانی خوب؛ معرفی و نقدی اجمالی»، اسلام و پژوهش­های مدیریتی، ش 1، ص69-94.
ناظمی اردکانی، محمد (1387)، «حکمرانی خوب با رویکرد اسلامی»، علوم انسانی، سال هفدهم، ش76، ص107-128.
 
Biswas, Avijit (2020), Good Governance: Definitions, 8 Characteristics, And Importance, and URL:
UKEssays, (November 2018), Principles and Characteristics of Good Governance, Retrieved from
Plumptres, T. & Graham, J. (1999). Governanace and Good Governance: International and
Aboriginal Perspectives. Available at: https://ethz.ch/content/specialinterest/gess/cis/center
Pswarayi-Riddihough, Idah (2018), Keynote Address: Transparency and Public Accountability is at
the Core of Good Corporate Governance, URL:https://www.worldbank.org      
undp (1997), characteristics of good governance present, at: www.imf.org/
euternalipub/ft/exvpgoven /govindex.html.
World Bank (1999), Findings on Governance, Institutions and Development.