اثبات همانندی حضرت محمد (ص) و حضرت علی (ع) در وجوب اطاعت در منابع فریقین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

2 دانشجوی دکتری معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

3 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

چکیده

طبق نظر مشهور شیعه، در آیه مباهله علی (ع) نفس حضرت محمد (ص) معرفی شده است؛ لازمه نفسیت این دو این است که علی (ع) در همه صفات و ویژگی‌ها مانند حضرت محمد (ص) باشد. مسئله اصلی در این پژوهش اثبات همانندی پیامبر اکرم (ص) و علی (ع) در شاخصِ وجوب اطاعت است، یعنی همان‌گونه که طبق صریح آیات قرآن، اطاعت از پیامبر (ص) واجب است، اطاعت از علی (ع) نیز، طبق روایاتی که از پیامبر رسیده، همانند اطاعت از ایشان است و وجوب دارد. در این پژوهش به دنبال اثبات این فرضیه‌ایم که نه‌تنها در منابع شیعی برای اثبات همانندی پیامبر (ص) و علی (ع) در وجوب اطاعت ادله‌ای وجود دارد، بلکه در منابع اهل سنت نیز می‌توان وجود این ادله را نشان داد. ادله اثبات این شاخص را می‌توان از این احادیث پیامبر (ص) به دست آورد: «من أطاع علیاً فقد أطاعنی»، «طاعة علی فرض کطاعتی»، «طاعتک طاعتی»، «جری له من الطاعة ما جری لرسول الله»؛ در این پژوهش ضمن بررسی منابع این روایات در منابع فریقین به این نتیجه می‌رسیم که اطاعت از علی (ع) همانند اطاعت از پیامبر (ص) است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Proving the Similarity between the Obligation to Obey Prophet Mohammad (S) and the Obligation to Obey Imam Ali (AS) according to Shiite and Sunni Sources

نویسندگان [English]

  • Seyyed Mohammad Mortazavi 1
  • Aminollah Shakeri Mowahhed 2
  • Seyyed Hoseyn Seyyed Musawi 3
1 Associate Professor, Department of Islamic Teachings, Ferdowsi University, Mashhad, Iran.
2 PhD Student in Islamic Teachings, Ferdowsi University, Mashhad, Iran,
3 Assistant Professor, Department of Islamic Teachings, Ferdowsi University, Mashhad, Iran,
چکیده [English]

According to the famous Shiite view, in the verse of Mobahalah, Ali (AS) is introduced as the soul of Prophet Mohammad (S), which requires that Ali (AS) be like him in all attributes and characteristics. The main issue in this research is to demonstrate the similarity between the obligation to obey Prophet Mohammad and the obligation to obey Imam Ali (AS), that is, just as obedience to the Prophet (S) is obligatory according to the verses of the Quran, obedience to Ali (AS) is also obligatory according to the narrations quoted from the Prophet (S). In this study, we seek to prove the hypothesis that not only in Shiite sources there is evidence to verify the similarity between obedience to the Prophet (S) and obedience to Imam Ali (AS), but also in Sunni sources such arguments could be found. Evidence for this can be obtained from the following hadiths of the Prophet (S): "Whoever obeys Ali (AS) has obeyed me", "Obedience to Ali (AS) is obligatory like obedience to me", "Obedience to you is obedience to me", "Every obedience is obligatory towards the Prophet, it is also obligatory towards Ali". In this study, while examining the sources of these narrations in Shiite and Sunni works, we come to the conclusion that obedience to Ali (AS) is the same as obedience to the Prophet (S).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Similarity
  • Obligation of Obedience
  • Prophet (S)
  • Imam Ali (AS)
  • Verse of Mobahalah
قرآن کریم.
آلوسی، محمود بن عبد الله (1415). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم والسبع المثانی، محقق: عبد الباری عطیه، بیروت: دار الکتب العلمیة، الطبعة الاولی.
ابن‌ تیمیه، تقی الدین أبو العباس (1406). منهاج السنة النبویة فی نقض کلام الشیعة القدریة، محقق: محمد رشاد سالم، ریاض: جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة، الطبعة الاولی.
ابن‌ حیون، نعمان بن محمد (1409). شرح الأخبار فی فضائل الأئمة الأطهار (ع)، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن ‌شاذان، محمد بن احمد (1407). مائة منقبة من مناقب أمیر المؤمنین والأئمة من ولده (ع) من طریق العامة، قم: مدرسة الإمام المهدی (عجّ)، الطبعة الاولی.
ابن شهر آشوب، محمد بن علی (1379). مناقب آل أبی طالب (ع)، قم: علامه، چاپ اول.
ابن‌ عدیم، عمر بن احمد (1408). بغیة الطلب فی تاریخ حلب، محقق: سهیل زکار، بیروت: مؤسسة البلاغ.
ابن‌ عساکر، علی بن حسن (1415). تاریخ مدینة دمشق، تحقیق: علی شیری، بیروت: دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع.
ابن ‌عقده، احمد بن محمد (1424). فضائل أمیر المؤمنین (ع)، قم: دلیل ما، چاپ اول.
ابن ‌قیم، محمد بن أبی‌ بکر (1407). جلاء الأفهام فی فضل الصلاة علی محمد خیر الأنام، محققین: شعیب الأرناؤوط و عبد القادر الأرناؤوط، کویت: دار العروبة، الطبعة الثانیة.
ابن ‌کثیر، اسماعیل بن عمر (1409). تفسیر القرآن العظیم، محقق: محمد حسین شمس‌ الدین، بیروت: دار الکتب العلمیة، الطبعة الاولی.
ابن ‌مغازلی، علی بن محمد (1414). مناقب أمیرالمؤمنین علی بن أبی‌ طالب رضی الله عنه، محقق: أبو عبد الرحمن ترکی، صنعاء: دار الآثار، الطبعة الاولی.
ابن‌بابویه رازی (منتجب‌الدین)، علی بن عبیدالله (1408). الأربعون حدیثاً عن أربعین شیخاً من أربعین صحابیاً فی فضائل الإمام أمیر المؤمنین (ع)، قم: مدرسة الإمام المهدی (عج).
ابن‌بابویه، محمد بن علی (1376). الأمالی، تهران: کتابچی، چاپ ششم.
ابن‌بابویه، محمد بن علی (1395). کمال الدین و تمام النعمة، تهران: انتشارات اسلامیة، چاپ دوم.
ابن‌بابویه، محمد بن علی (1413). من لا یحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم.
ابن‌طاووس، علی بن موسی (1420). طرف من الأنباء والمناقب، مشهد: تاسوعا، الطبعة الاولی.
ابو الصلاح الحلبی، تقی بن نجم (1404). تقریب المعارف، قم: الهادی، الطبعة الاولی.
ابو حیان، محمد بن یوسف (1420). البحر المحیط فی التفسیر، محقق: محمد جمیل صدقی، بیروت: دار الفکر.
أطرابلسی، خیثمة بن سلیمان (2004). من حدیث خیثمة بن سلیمان، مصر: شرکة أفق للبرمجیات، الطبعة الاولی.
بلاذری، أحمد بن یحیی (1988). فتوح البلدان، بیروت: دار مکتبة الهلال.
تمیمی بستی، ابو حاتم محمد بن حبان (1395). الثقات، تحقیق: السید شرف الدین أحمد، بیروت: دار الفکر، الطبعة الاولی.
جرجانی، عبد الله بن عدی (1409). الکامل، بیروت: دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع، الطبعة الثالثة.
جوینی، ابراهیم بن محمد (1400). فرائد السمطین، بیروت: مؤسسة محمودی.
حاکم نیشابوری، محمد بن عبد الله (1411). المستدرک علی الصحیحین، محقق: مصطفی عبد القادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیة.
حلی، حسن بن یوسف (1407). نهج الحق و کشف الصدق، قم: دار الهجرة.
خوارزمی، موفق بن احمد (1414). المناقب، تحقیق: الشیخ مالک المحمودی، قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
دیلمی، حسن بن محمد (1412). إرشاد القلوب إلی الصواب، قم: الشریف الرضی، الطبعة الاولی.
ذهبی، محمد بن احمد بن عثمان (1407). تاریخ الإسلام و وفیات المشاهیر والأعلام، تحقیق: عمر تدمری، بیروت: دار الکتاب العربی.
ذهبی، محمد بن احمد بن عثمان (1413 الف). الکاشف فی معرفة من له روایة فی الکتب الستة، تحقیق: محمد عوامه، جده: دار القبلة للثقافة الإسلامیة.
ذهبی، محمد بن احمد بن عثمان (1413 ب). سیر أعلام النبلاء، تحقیق: شعیب الأرناؤوط و محمد نعیم العرقسوسی، بیروت: مؤسسة الرسالة، الطبعة التاسعة.
ذهبی، محمد بن احمد بن عثمان (1419). تذکرة الحفاظ، بیروت: دار الکتب العلمیة.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412). مفردات الفاظ القرآن، بیروت: بی‌نا، الطبعة الاولی.
رشید رضا، محمد (1414). تفسیر القرآن الحکیم؛ المنار، بیروت: دار المعرفة.
زمخشری، محمود بن عمر (1407). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، بیروت: دار الکتاب العربی، الطبعة الثالثة.
شامی، یوسف بن حاتم (1420). الدر النظیم فی مناقب الأئمة اللهامیم، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
شعیری، محمد بن محمد (بی‌تا). جامع الأخبار، نجف: مطبعة حیدریة.
صفار، محمد بن حسن (1404). بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد صلّی الله علیهم، قم: مکتبة آیة الله المرعشی النجفی.
طبری آملی، عماد الدین أبی جعفر (1383). بشارة المصطفی لشیعة المرتضی، نجف: المکتبة الحیدریة.
طبری، احمد بن عبد الله (1356). ذخائر العقبی، قاهره: مکتبة القدسی.
طوسی، محمد بن الحسن (1414). الأمالی، قم: دار الثقافة، الطبعة الاولی.
عاصمی مکی، عبد الملک بن حسین (1419). سمط النجوم العوالی فی أنباء الأوائل والتوالی، بیروت: دار الکتب العلمیة.
عسقلانی، أحمد بن علی بن حجر (1406). تقریب التهذیب، تحقیق: محمد عوامه، سوریه: دار الرشید.
علوی، محمد بن علی بن الحسین (1428). المناقب، الکتاب العتیق، قم: دلیل ما.
فخر الدین رازی، محمد بن عمر (1420). التفسیر الکبیر، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، الطبعة الثالثة.
فرات کوفی، فرات بن ابراهیم (1410). تفسیر فرات الکوفی، تهران: مؤسسة الطبع والنشر فی وزارة الإرشاد الإسلامی، الطبعة الاولی.
فراهیدی، خلیل بن احمد (1409). کتاب العین، قم: هجرت، چاپ اول.
قرطبی، محمد (1364). الجامع لاحکام القرآن، قاهره: دار الکتاب العربی.
قرطبی، محمد بن احمد (1364). الجامع لأحکام القرآن، تهران: ناصر خسرو، چاپ اول.
قندوزی، سلیمان بن ابراهیم (1423). ینابیع المودة لذوی القربی، محقق: علی بن جمال ‌اشرف حسینی، قم: منظمة الاوقاف والشؤون الخیریة.
کراجکی، محمد بن علی (1410). کنز الفوائد، محقق: عبد الله نعمة، قم: دار الذخائر.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407). الکافی، تهران: اسلامیة، الطبعة الرابعة.
متقی الهندی، علاء الدین علی بن حسام الدین (1401). کنز العمال فی سنن الأقوال والأفعال، بیروت: مؤسسة الرسالة، الطبعة الخامسة.
مردی حنفی، حسام الدین (بی‌تا). فی آل محمد، نسخة مکتبة السید الأشکوری.
مفید، محمد بن محمد (1413 الف). الأمالی، قم: کنگره شیخ مفید، چاپ اول.
مفید، محمد بن محمد (1413 ب). الفصول المختارة، محقق: علی میرشریفی، قم: کنگره شیخ مفید.