پژوهشنامه امامیه

پژوهشنامه امامیه

راهبردهای امام سجاد (ع) در مقابله با تبعیض نژادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث - دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی - دانشگاه بین المللی امام خمینی ره - قزوین - ایران
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی، دانشگاه بین المللی امام خمینی ره، قزوین، ایران.
10.22034/jis.2025.463126.1965
چکیده


یکی از انواع انحرافات عصر امام سجاد (ع) که ریشه در فضای عقیدتی، سیاسی و اجتماعی آن دوران داشت تبعیض نژادی بود که به شکل‌های گوناگون در جامعه متبلور شده بود. مقدم دانستن عرب بر غیر عرب، مباهات ورزیدن قبائل نسبت به یک‌دیگر، غیر عرب را انسان ندانستن، ازدواج نکردن عرب با غیرعرب نمونه‌هایی از آن‌هاست. این پژوهش با روش توصیفی ‌ـ ‌تحلیلی به بررسی راهبردهای نظری و عملی امام سجاد (ع) در مقابله با تبعیض نژادی می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد امام (ع) در بعد نظری از طریق آگاهی بخشی و تقویت بنیه اعتقادی و بصیرت افزایی و همچنین در بعد عملی با ارائه الگوی عملی به مقابله با این انحراف اجتماعی پرداخته است.


کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Strategies of Imam al-Sajjad (AS) in Confronting Racial Discrimination

نویسندگان English

Fatemeh Abedi 1
Mohammad Molavi 2
1 Master's Graduate in Quran and Hadith Studies, Faculty of Islamic Sciences and Researches, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
2 Associate Professor. at Department of Quran and Hadith Studies, Faculty of Islamic Sciences and Researches, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
چکیده English

One of the various deviations during the era of Imam al-Sajjād (AS), rooted in the ideological, political, and social atmosphere of that time, was racial discrimination, which had manifested in different forms within society. Preferring Arabs over non-Arabs, tribes boasting to one another, dehumanizing non-Arabs, and Arabs refraining from marrying non-Arabs are examples of this phenomenon. This research employs a descriptive-analytical method to examine the theoretical and practical strategies of Imam al-Sajjād (AS) in confronting racial discrimination. The results indicate that the Imam addressed this social deviation theoretically through awareness-raising, strengthening religious foundations, and increasing insight, and practically by presenting a practical model.

کلیدواژه‌ها English

Imam al-Sajjād (AS)
Racial Discrimination
Social Deviations
Sirah of Imam al-Sajjād (AS)
Confronting Racism
Social Justice in Islam
قرآن کریم.
نهج البلاغه.
صحیفۀ سجادیه.
ابراهیم حسن، حسن (1376)، تاریخ سیاسی اسلام، مترجم: ابوالقاسم پاینده، تهران: جاویدان.
ابن‌اثیر، علی بن محمد (1385ق)، الکامل فی ‌التاریخ، بیروت: دار صار- داربیروت.
ابن‌کثیر، اسماعیل (1408ق)، البدایة والنهایة، بیروت: دار إحیاء الثراث العربی.
اصفهانی، عمادالدین حسین (بی‌تا)، زندگانی حضرت سجاد(ع) زین‌العابدین(ع)، تهران: بی‌جا.
امین عاملی، سیدمحسن (1403ق)، أعیان الشیعة، بیروت: دارالتعارف.
آبرکرامبی، نیکلاس؛ هیل، استفن؛ ترنر، برایان (1367)، فرهنگ مآخذ و مراجع جامعه‌شناسی، مترجم، حسن پویان، تهران: چاپخش.
آقابخشی، علی (1374)، فرهنگ علوم سیاسی، تهران: مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران.
بروجردی، آقاحسین (1386)، جامع أحادیث الشیعة، تهران: فرهنگ سبز.
پاینده، ابوالقاسم (1382)، نهج الفصاحة، تهران: دنیای دانش.
تقی‌پور، علیرضا (1400)، «حقوق بشر از دیدگاه صحیفۀ سجادیه و رسالۀ حقوق»، دوفصلنامۀ دعاپژوهی، ش1، ص97-108.
جرداق، جورج (1376)، امام علی(ع) صدای عدالت انسانی، مترجم: سیدهادی خسروشاهی، قم: خرّم.
حکیمی، محمدرضا (1380)، الحیاة، مترجم: احمد آرام، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
شهیدی، سیدجعفر (1362)، تاریخ تحلیلی اسلام تا پایان امویان، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
صدوق، محمد بن علی (1378ق)، عیون أخبار الرضا(ع)، محقق: مهدی لاجوردی، تهران: نشر جهان.
صدوق، محمد بن علی (1413ق)، من لا یحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامی، جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
صلیبی، ژاسنت (1382)، فرهنگ توصیفی روان‌شناسی اجتماعی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
طبری، محمد بن جریر (1387ق)، تاریخ طبری، تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: دارالتراث.
عبادی، عبدالحمید (1342)، اسلام و مسئلۀ نژادپرستی، مترجم: سیدمحمود خضری، تهران: انتشارات بعثت.
عروتی موفق، اکبر (1400)، «خودشناسی و نتایج و ثمرات آن در آینۀ ادعیۀ امام سجاد؟ع؟»، دوفصلنامۀ دعاپژوهی، ش1، ص205-218.
عزیزی، عباس (1390)، صحیفۀ کاملۀ سجادیۀ امام سجاد(ع)، قم: انتشارات صلاه.
عطاردی، عزیزالله (1388)، مسند امام سجاد(ع)، مترجم: محمدرضا عطائی، تهران: عطارد.
عطوان، حسین (1371)، فرقه‌های اسلامی در سرزمین شام در عصر اموی، ترجمه: حمیدرضا شیخی، مشهد: آستان قدس رضوی.
کاتب واقدی، ابن‌سعد (1418‌ق)، الطبقات الکبری، بیروت: دارالکتب العلمیة.
کراکجی، محمد بن علی (1394ق)، معدن الجواهر وریاضة الخواطر، محقق: احمد حسینی، تهران: المکتبة المرتضویة.
کشتگر، امیر؛ میرحسینی، سیداحمد؛ جعفری، علی (1399)، «واکاوی رویکرد اخلاق‌شناسی قرآن کریم در مواجهه با تبعیض قومی و نژادی»، فصلنامۀ پژوهشنامۀ اخلاق، ش50، ص105-124.
کلبی، هشام بن محمد (1364)، الأصنام، تحقیق: احمد زکی باشا، تهران: نشر نو.
کلینی، محمد بن یعقوب (1362ش)، الکافی، تهران: اسلامیه.
کیان، مرجان؛ نظام اسلامی، فهیمه؛ موسی وند، سحر (1394)، «واکاوی مفهوم تبعیض نژادی و راهبردهای مقابله با آن بر مبنای فرمایشات حضرت علی؟ع؟»، فصلنامۀ اخلاق، ش20، ص105-132.
مجلسی، محمدباقر (1363)، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، تهران: اسلامیه.
محدث اربلی، علی بن عیسی (1421ق)، کشف الغمة فی معرفة الأئمة، قم: رضی.
محمدجعفری، رسول؛ جلالی، مهدی (1390)، «راهبردهای قرآن برای مقابله با تبعیض نژادی»، دوفصلنامۀ تحقیقات علوم قرآن و حدیث، ش16، ص141-163.
مفید، محمد بن محمد (1413ق)، الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، قم: کنگرۀ شیخ مفید.
مِمّی، آلبر (1349)، چهرۀ استعمارگر چهرۀ استعمارزده، مترجم: هما ناطق، تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی.
منصوری، فرنگیس (1392)، «بررسی حقوق اقلیت‌های دینی و نژادی در حکومت پیامبر اسلام(ص)»، مجلۀ اندیشمندان حقوق، ش6، ص99-113.
موسوی مقرم، سیدعبدالرزاق (1374)، رهبر آزادگان، مترجم: مرتضی فهیم کرمانی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
ورام بن ابی‌فراس، مسعود بن عیسی (1410ق)، مجموعه ورّام، قم: مکتبه فقیه.
هاشمی رفسنجانی، اکبر (1389)، فرهنگ قرآن، قم: بوستان کتاب.
هلالی، سلیم بن قیس (بی‌تا)، تاریخ سیاسی صدر اسلام، مترجم: محمودرضا افتخارزاده، تهران: رسالت قلم.
یعقوبی، احمد بن ابی‌یعقوب (بی‌تا)، تاریخ یعقوبی، بیروت: دار صادر.