پژوهشنامه امامیه

پژوهشنامه امامیه

گونه شناسی آراء خاورشناسان درباره اهداف امام حسین(ع) از نهضت عاشورا با رویکرد تحلیلی –انتقادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران
10.22034/jis.2025.453630.1949
چکیده
خاورشناسان، نگره‌های متعدد و بعضا متناقضی درباره اهداف امام حسین از نهضت عاشورا بیان کرده‎اند؛ برخی از خاورشناسان، خواسته یا ناخواسته؛ با نگاه غیر علمی و غیر واقع بینانه، اهداف امام حسین(ع) را غیر از آنچه بوده است، تفسیر کرده‌اند. نگره‌های این خاورشناسان را می‎توان ذیل سه دسته جای داد: 1- رویکرد جاه طلبانه برای رسیدن به حکومت؛ 2- خونخواهی از قتل مسلم بن عقیل؛ 3- قیامی غیرعاقلانه. پژوهش فرارو با روش توصیفی- تحلیلی، نگره‌های خاورشناسان را با استناد به ادله معتبر مورد نقد و بررسی قرار داده است و ضمن نقد این آراء، تصویری صحیح از اهداف نهضت حسینی را با استناد به گزاره های تاریخی و روائی معتبر ارائه نموده است. نتیجه آن که: برخلاف نگاه خاورشناسان، آن چه از گزاره های روائی و تاریخی معتبر استنباط می شود این است که: هدف غائی امام حسین(ع)، جلب رضایت الهی با احیاء شریعت الهی و سنت نبوی و مبارزه با بدعت در دین بوده است؛ که این هدف غائی، به وسیله نهضت ایشان که نمونه بارز امر به معروف و نهی از منکر بوده، محقق شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Typology of Orientalists' Views on the Objectives of Imam Hussain (AS) in the Ashura Movement with an Analytical-Critical Approach

نویسنده English

Asghar Tahmasebi Boldaji
Assistant Professor, Department of Qur'anic Sciences and Hadith, Shahrekord University, Shahrekord, Iran
چکیده English

Orientalists have expressed various and sometimes contradictory perspectives on the objectives of Imam Hussain in the Ashura movement. Some Orientalists, willingly or unwillingly, with an unscientific and unrealistic perspective, have interpreted the objectives of Imam Hussain (AS) differently from what they were. The views of these Orientalists can be categorized under three headings: 1- An ambitious approach to attain power. 2- Seeking revenge for the killing of Muslim ibn ʿAqeel. 3- An unwise uprising. The present study, using a descriptive-analytical method, examines the views of Orientalists by relying on valid evidence and, while criticizing these views, presents a correct image of the objectives of the Hussaini movement by relying on valid historical and narrative propositions.  The conclusion is that, contrary to the views of Orientalists, what is inferred from valid narrative and historical propositions is that the ultimate goal of Imam Hussain (AS) was to gain divine pleasure by reviving the divine law and the Prophet's Sunnah and fighting innovation in religion. This ultimate goal was achieved through his movement, which was a prime example of enjoining good and forbidding evil.

کلیدواژه‌ها English

Imam Hussain (AS)
the event of Ashura
orientalists
orientalism
Shi'a
قرآن کریم
ابن‌اثیر، عزالدین (1386ق)، الکامل فی التاریخ، بیروت: دارصادر.
ابن‌اعثم الکوفی، احمد ( 1411ق)، الفتوح، تحقیق: علی شیری، بیروت: دارالاضواء للطباعة والنشر والتوزیع.
ابن‌کثیر الدمشقی، ابوالفداء اسماعیل (بی‌تا)، البدایة والنهایة، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
بایرناس، جان (1380ش)، تاریخ جامع ادیان، ترجمه: علی‌اصغر حکمت، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
بروکلمان، کارل (بی‌تا)، تاریخ الأدب العربی، ترجمه: عبدالحلیم النجار؛ قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
بلاذری، ابن‌جابر احمد بن یحیی (1397ق) أنساب الأشراف؛ تحقیق: الشیخ محمد باقر المحمودی؛ بیروت: دارالتعارف.
خاقانی، جاسم محمدحسین (2018م)، «سیرة الإمام الحسین(ع) فی منظور المستشرقین؛ المستشرق الآلمانی ماربین
انموذجا»، کلیة التربیة الأساسیة، العدد 41، 1429-1441.
دونالدسون، دوایت (1395)، مذهب شیعه، ترجمه: عباس احمدوند، قم: پژوهشگاه علوم و معارف اسلامی.
دینوری، ابن‌قتیبه (1960م)، الأخبار الطوال، قاهرة: دار إحیاء الکتب.
رائد غالب، علی (2018م)، الإمام الحسین(ع) وثورة عاشوراء من وجهة نظر المستشرقین، النجف: موسسة وارث
الانبیاء لدراسات التخصصیة فی النهضة الحسینیة.
سایکس، سرپرسی (1366)، تاریخ ایران، ترجمه: محمد فخر داعی گیلانی، تهران: دنیای کتاب.
سزگین، فواد (1991)، تاریخ التراث العربی، ترجمة: محمود فهمی حجازی، ریاض: جامعة الامام محمد بن سعود.
شیخ‌الاسلامی، محسن؛ رفیعی، امیرتیمور؛ قریشی، سیدحسن (1399)، «بررسی سیاسی نهضت عاشورا از دیدگاه مستشرقان
آلمان و انگلیس»، فصلنامه مطالعات تاریخی جهان اسلام، ش 18،  ص77-97.
طبری، محمد بن جریر (1418ق)، تاریخ الطبری، بیروت: موسسة الاعلمی للمطبوعات.
علیشاهی، علی؛ علیشاهی، امین (1398)، «امام حسین(ع) و عاشوراپژوهی مستشرقان فرانسوی»، فصلنامه معارف
حسینی، ش 11، ص106-89.
قریشی کرین، حسن (1399ش)، «اهداف امام حسین(ع) در آثار برخی از مستشرقان»، فصلنامه معارف حسینی، ش 2،
ص91-112.
کریم الیعقوبی، حاتم؛ مهند کاظم جواد، سیف‌الدین (2017م)، «ثورة الإمام الحسین(ع) فی منظور نخبة ممن المستشرقین»،
مجلة دراسات الاستشراقیة، العدد 12، ص13-42.
لالانی، ارزینه (1381ش)، نخستین اندیشه‌های شیعی امام باقر(ع)، ترجمه: فریدون بدره‌ای، تهران: فروزان روز.
موسوی زوارق، داوود (1392ش)، واقعه عاشورا از دیدگاه مستشرقان، تهران: مصباح الهدی.
نیکلسون، رینولد (1380)، تاریخ ادبیات عرب، ترجمه: کیواندخت کیوانی، تهران: ویستار.
ولهاوزن، یولیوس (1375)، تاریخ سیاسی صدر اسلام، ترجمه: محمود افتخارزاده، قم: معارف.
هارنی، دزموند (1377ش)، روحانی و شاه، گزارش شاهد عینی از انقلاب ایران، ترجمه: اصغر اندرودی، بی‌جا:
پیکان.
هالیستر، جان نورمن (1373ش)، تشیع در هند، ترجمه: آزرمیدخت مشایخ فریدنی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
Kennedy, H. (2005). "The Caliphate." In Y. Choueiri (Ed.), A Companion to the History of the Middle East (pp. 52–67). London: Routledge.                 
Lammens, H. (1929). Islam: Beliefs and Institutions (E. Denison Ross, Trans.). London: Methuen. (Original work published 1926). 
Nicholson, R. A. (1914). A Literary History of the Arabs. Cambridge: Cambridge University Press. (Original work published 1907).                         
Al-Tabari, M. ibn Jarir. (1990). The History of al-Tabari, Vol. XIX: The Caliphate of Yazid ibn Mu'awiyah (L. K. A. Howard, Trans.). Albany, NY: State University of New York Press.