پژوهشنامه امامیه

پژوهشنامه امامیه

نقش کمیت بن زید اسدی در گسترش مبانی سیاسی تشیع با تأکید بر قصیده «هاشمیات»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ تشیع، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
2 استاد حوزه و دانشگاه
3 استادیار گروه فلسفه دین و ادیان و عرفان، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران
10.22034/jis.2022.250599.1574
چکیده
ارزش شعر و میل طبیعی به آن بر هیچ‌کس پوشیده نیست، خصوصاً اگر در وزن و قافیۀ مناسب و با به‌کارگیری آرایه­های ادبی باشد. حفظ، شنیدن و خواندن آن می‌تواند، تهذیب اخلاق و لطافت اندیشه و اعتدال عواطف ایجاد کند. شعر، ترسو را شجاع، خسیس را جواد، خشمناک را خشنود و دشمن را دوست می­کند. از آنجا که کمیت اسدی یکی از شاعران پر­آوازه شیعه و طرفدار نهضت علوی است، در این مقاله سعی شده تا ضمن ارائه تصویری روشن از شخصیت و جایگاه این شاعر نامدار و ویژگی­های فردی وی، به تفصیل پیرامون عقیده او و دیدگاه­های مطرح در این باره با استناد به منابع کهن بحث شود. محاجه و استدلال‌های به‌‌کار‌‌گرفته‌شده در مضامین اشعار کمیت و مهم‌ترین اثر او یعنی هاشمیات از دیگر مطالبی است که در این مطالعه به آن پرداخته شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Al-Kumayt ibn Zayd al-Asadī’s Role in Spreading the Political Foundations of Shiism: The Case of Qaṣīda Hāshimiyyāt

نویسندگان English

hamidreza bigdeli 1
mohammad hadi yousefi gharavi 2
Mohammad Reza Rajabi 3
1 PhD, Shiite History, University of Religions and Denominations, Qom, Iran
2 Professor, Seminary and university
3 Assistant Professor, Department of Philosophy of Religion, Religions, and Mysticism, Farabi Campus, University of Tehran, Qom, Iran
چکیده English

The value of poetry and the natural inclination toward it are evident to all, especially when it adheres to appropriate meter and rhyme and incorporates literary devices. Memorizing, listening to, and reading poetry can cultivate ethical refinement, enhance intellectual sensitivity, and foster emotional balance. Poetry has the power to make the fearful courageous, the miserly generous, the wrathful content, and the adversary a friend. Given that al-Kumayt al-Asadī was a renowned Shiite poet and a supporter of Imam ʿAli’s movement, this article seeks to provide a clear depiction of his character, status, and personal attributes. Additionally, it offers a detailed discussion of his beliefs and the various perspectives on them, drawing upon classical sources. The study also examines the rhetorical arguments and reasoning employed in his poetry, with a particular focus on Hāshimiyyāt, his most significant work.
.

کلیدواژه‌ها English

al-Kumayt ibn Zayd al-Asadī
Shiite culture
political poetry
Qaṣīda Hāshimiyyāt
قرآن کریم
ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین (1986م)، الأغانی، بیروت: دار الفکر.
ابو ریاش، احمد بن ابرهیم قیسی (1406ق)، شرح هاشمیات الکمیت بن زید الاسدی، بیروت: عالم الکتب مکتب النهضة
العربیة.
ابو‌زهره، محمد (1378ق)، الإمام زید حیاته وعصره آرائُه وفقهه، بیروت: المکتبة الاسلامیة.
الفاخوری، حنا (1995 م)، الجامع فی تاریخ الادب العربی، بیروت: دار الجیل.
النعمان، قاضی ( بی‌تا)، الفرق الاسلامیة فی الشعر الأموی، مصر: دار المعارف.
امینی، عبدالحسین (۱۴۱۶ق)، الغدیر فی الکتاب والسنه والأدب، قم: مرکز الغدیر للدراسات الاسلامی.
براقی نجفی، حسین (1381ش)، تاریخ کوفه، ترجمه: سعید راد رحیمی، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
ثعالبی، عبدالملک بن محمد (2003م)، التمثیل والمحاضرة، بیروت: دار ومکتبة الهلال.
جاحظ، ابوعثمان (1408 ق)، البیان والتبیین، شرح و مقدمه: دکتر علی ابومحلم، بیروت: منشورات دار مکتبه الهلال.
خزاعی، دعبل بن علی (1418ق)، دیوان دعبل بن علی الخزاعی، تصحیح: مجید طراد، بیروت: دار الجبل.
دینوری، ابن‌قتیبه ابومحمد عبدالله بن مسلم (بی‌تا)، الشعر والشعراء، بیروت: دار الثقافه.
زید الاسدی، کمیت (1406ق)، شعر الکمیت بن زید الاسدی، محقق: داوود سلوم، بیروت: عالم الکتب.
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر (بی‌تا)، شرح شواهد مغنی، قم: ادب الحوزه.
ضیف، شوقی (1990م)، تاریخ الأدب العربی عصر الدول والإمارات، قاهره: دار المعارف.
طهرانی، آقابزرگ (1403ق)، الذریعة، بیروت: دار الاضواء.
عطوی، علی نجیب (بی‌تا)، الکمیت بین العقیدة والسیاسة، بیروت: دار الاضواء.
مجلسی، محمدباقر (1403ق)، بحار الأنوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مسعودی، علی بن حسین، (1988م)، مروج الذهب ومعادن الجوهر، تحقیق: محمد محی‌الدین عبدالحمید، بیروت: المکتبة
العصریة.
مطهری، مرتضی (1370ش)، امامت و رهبری، تهران: صدرا.
ـــــــــــــــــــــــ (1376ش)، جاذبه و دافعه علی؟ع؟، تهران: صدرا.
ـــــــــــــــــــــــ (1382ش)، ده گفتار، تهران: صدرا.
مغنیة، محمدجواد (1421ق)، الشیعة والحاکمون، بیروت: دار الجواد.
منفرد، زهرا (1398ش)، «نقش شعرای اسلامی معاصر اهل‌بیت؟عهم؟ در گسترش تشیع با محوریت کمیت بن زید اسدی»،
فصلنامه تاریخنامه خوارزمی، ش26، ص64-81.
هدّاره، محمدمصطفی (1998ق)، اتّجاهات الشعر العربی فی القرن الثانی الهجری، بیروت: دار العلوم العربیة.