پژوهشنامه امامیه

پژوهشنامه امامیه

اعتبار نسبی کتاب سلیم و ناشناخته‌بودن مؤلف آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شیعه‌شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.
2 استادیار گروه شیعه‌شناسی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.
چکیده
درباره سُلیم بن قیس و کتاب منسوب به او، کتاب سلیم، از دیرباز تا کنون دیدگاه‌های مختلفی مطرح شده که می‌توان آنها را در پنج عنوان دسته‌بندی کرد: واقعی‌بودن سلیم و اعتبار مطلق کتاب سلیم؛ واقعی‌بودن سلیم و اعتبار نسبی کتاب سلیم؛ واقعی‌بودن سلیم و ساختگی‌‌بودن کتاب سلیم؛ ساختگی‌بودن سلیم و ساختگی‌بودن کتاب سلیم؛ و ساختگی‌بودن سلیم و اعتبار نسبی کتاب سلیم. این جستار با تحقیق در داده‌های موجود به دیدگاه دیگری دست یافته است: 1. درباره سلیم باید توقف کرد، اگرچه احتمال واقعی‌بودن او، به عنوان راوی معمولی، قوی است؛ 2. مؤلف/ مؤلفان این کتاب از روی تقیه هویت خویش را پنهان کرده و کتاب را پس از تألیف به سلیم نسبت داده‌اند، که در آن زمان در قید حیات نبوده است؛ و 3. بر پایه برخی شواهدفقط بخشی از این کتاب دارای هویت و اصالت اولیه بوده و گویا حجم معتنابهی از آن، افزوده‌های بعدی است. تازگی این دیدگاه به مؤلفه نخست و ترکیب مؤلفه‌های سه‌گانه برمی‌گردد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Relative Validity of Solaym`s Book and Its Author`s Being Unknown

نویسندگان English

majid ebrahimiyan kapurchal 1
Mohamad javdan 2
Mohammadhasan Mohammadi Mozaffar 2
1 Phd student of Shiʿite Studies, Qom, Iran
2 Assistant professor of Shiʿite studies at University of Religions and Denominations, Qom, Iran,
چکیده English

Abstract
There have been various views about Solaym ibn Qays and the book attributed to him, the Book of Solaym, which can be classified into five headings: the authenticity of Solaym and absolute validity of the Book; Solaym 's authenticity and relative validity of the book; The authenticity of Solaym and falsehood of the book; Falsehood of Solaym and the book both, falsehood of Solaym and relative authenticity of the book. This research has reached another point of view by studying  available data: 1. Solaym should be stopped on, although the possibility of his being a usual narrator is notable; 2. The author / authors of this book have hidden their identity due to Taqiyyah and attributed the book to Solaym, who was not alive at that time; and 3. Based on some evidence, only a part of this book has been of its original identity and originality, and it seems that a considerable part of it has been added late. The novelty of this view goes back to the first component and the combination of the three components.

کلیدواژه‌ها English

Solaym Ibn Qays` Book
Relative Validity
Fake Documents

منابع

قرآن.
ابن ابی‌ الحدید، عز الدین عبد الحمید (1378/1967). شرح نهج البلاغه، تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت: دار احیاء الکتب العربیة، الطبعة الثانیة، ج12.
ابن ابی شیبه، ابو بکر (1409). المصنف ابن ابی شیبه، الریاض: مکتبة الرشد، ج7.
ابن حبّان، محمد (1393). الثقات، حیدر آباد الدکن الهند: دائرة المعارف العثمانیة، ج3.
ابن عساکر، ابو القاسم (1415). تاریخ مدینة دمشق، بیروت: دار الفکر للطباعة والنشر والتوزیع، ج9.
ابن غضائری، احمد بن الحسین (1422/1380). الرجال، تحقیق: سید محمدرضا حسینی جلالی، قم: مؤسسة دار الحدیث الثقافیة، الطبعة الاولی.
انصاری ‌زنجانی، محمدباقر (1375/1416). کتاب سلیم بن قیس الهلالی، قم: نشر هادی، چاپ نخست، ج1 و 2.
انصاری، حسن (1396). «اخبار الدولة العباسیة از کیست؟»، در: http://www.kateban.com/?page=showpic&pic=101
بابایی آریا، علی؛ فخلعی، محمدتقی (1385). «در جست‌وجوی سلیم‌ بن قیس هلالی»، در: مطالعات اسلامی، ش72، ص13-54.
بخاری، محمد بن اسماعیل (بی‌تا). تاریخ الکبیر، بی‌جا: بی‌نا، ج3.
بهبودی، محمد باقر (1427). معرفة الحدیث، بیروت: دار الهادی، الطبعة الاولی.
جلالی، عبدالمهدی (1382). «پژوهشی درباره سلیم بن قیس هلالی»، در: مطالعات اسلامی، ش60، ص89-126.
حلی، حسن بن یوسف (1417). خلاصة الاقوال فی معرفة الرجال، تحقیق: جواد قیومی، قم: فقاهت، چاپ چهارم.
رازی، ابن ابی حاتم (1271). الجرح والتعدیل، بیروت: دار احیاء التراث العربی، ج4.
سبحانی، محمدتقی (1375). «گامی دیگر در شناسایی و احیای کتاب سلیم بن قیس هلالی»، در: آیینه پژوهش، ش37، ص19-28.
 
شوشتری، محمدتقی (1390). الاخبار الدخیلة، تحقیق: علی‌ اکبر غفاری، تهران: مکتبة الحیدری، الطبعة الاولی، ج1.
شوشتری، محمدتقی (1410). قاموس الرجال، قم: نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ دوم، ج5.
صفار، ابو جعفر محمد بن حسن (1404). بصائر الدرجات، تهران: مؤسسه اعلمی. 
طباطبائی، محمد حسین (1411/1991). المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، الطبعة الاولی، ج16.
العاملی (شهید ثانی)، زین الدین بن علی (1380/1422). الرسائل، تحقیق: رضا مختاری، قم: بوستان کتاب، چاپ نخست، ج2.
قلیچ، رسول (1390). بررسی دیدگاه عالمان شیعه درباره کتاب سلیم بن قیس با تأکید بر نقد دیدگاه‌های معاصر، استاد راهنما: مهدی مهریزی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
کلینی، محمد بن یعقوب (2007/1428). اصول الکافی، بیروت: منشورات الفجر، الطبعة الاولی، ج1.
گلیو، رابرت (1395). «هرمنوتیک اولیه شیعی و تعیین تاریخ کتاب سلیم بن قیس»، ترجمه: محمد حقانی فضل، در: تفسیر امامیه در پژوهش‌های غربی، به کوشش: محمدعلی طباطبایی، قم: دارالحدیث، چاپ نخست.
مادلونگ، ویلفرد (1396). «مروری کوتاه بر مطالعات شیعه‌پژوهان غربی درباره اندیشه کلامی مذاهب عمده شیعی و تحولات آن»، ترجمه: محمد جاودان و محمد انصاری اصل، در: هفت‌آسمان، س19، ش72، ص5-20.
مازندرانی، ملا محمد صالح (1429/2008). شرح اصول الکافی، با تعلیقات: میرزا ابو الحسن شعرانی، بیروت: دار احیاء التراث العربی و مؤسسه التاریخ العربی، الطبعة الثانیة، ج2.
مدرسی طباطبایی، سید حسین (1386). میراث مکتوب شیعه از سه قرن نخستین هجری، ترجمه: سید علی قَرائی و رسول جعفریان، قم: نشر مورخ، چاپ دوم (با اصلاحات).
مسعودی، ابو الحسن علی بن حسین (1357/1938). التنبیه والاشراف، تصحیح: عبد الله اسماعیل الصاوی، قاهره: دار الصاوی، الطبعة الاولی.
مفید، محمد بن محمد بن نعمان (1413/1371). تصحیح اعتقادات الامامیة، تحقیق: حسین درگاهی، قم: المؤتمر العالمی لألفیة الشیخ المفید، الطبعة الاولی.
ملکی معاف، اسلام (1387). «مؤلف کتاب اسرار آل محمد بر ترازوی نقد»، در: مطالعات قرآن و حدیث، ش2، ص149-182.
ناشناس (1971). أخبار الدولة العباسیة، تحقیق: عبد العزیز الدوری و عبد الجبار مطلبی، بیروت: دار الطلیعة، الطبعة الاولی.
نجاشی، ابو العباس احمد بن علی (1431/2010). الرجال، بیروت: شرکة الاعلمی للمطبوعات، الطبعة الاولی.
نعمانی، ابن ابی زینب (1432/2011). الغیبة، تحقیق: فارس حسّون، بیروت: دار الجوادین، الطبعة الاولی.
Crone, Patricia (2005). "Mawali and Prophet's Family: An Early Shiite View", in: Monique Bernards and John Nawas (eds.), Patronate and Patronage in Early and Classical Islam, Leiden: Brill, pp. 167-194.
Gleave, Robert (2015). "Early Shiite Hermeneutics and the Dating of Kitab Sulaym Ibn Qays", in: Bulletin of SOAS, 78, 1, PP. 83-103.