روایت زیبایی یوسف (علیه ‌‌السلام) در منابع حدیثی امامیه؛ مستندات و آسیب‌ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث پردیس فارابی دانشگاه تهران

چکیده

چکیده
دو مسئله اصلی این پژوهش عبارت‌اند از: رهیافت جوامع حدیثی امامیه به آموزه زیبایی فوق‌العاده یوسف7 چیست؟ و مستندات روایی این آموزه از چه میزان اعتبار برخوردار است؟ برای پاسخ به این مسائل، احادیث این آموزه در میراث حدیثی امامیه را به روش تخریج ـ بازیابی، استخراج و طبقه‌بندی کردیم و به چهار حدیث معیار دست یافتیم که می‌توان آنها را به دو گونه «یوسف، زیباترین مخلوق» و «زیبایی یوسف، پاداش مؤمنان در قیامت» تقسیم کرد. اعتبارسنجی سندی و دلالی این احادیث نشان می‌دهد که اسناد و متون آنها با آسیب‌هایی چون ارسال سند، موافقت با اهل کتاب و عامه و تعارض با عصمت انبیا روبه‌رو است که استناد به آنها را در معارف اسلامی با مشکل روبه‌رو کرده است. فرضیه نگارنده صدور این روایات در فضای تقیه، به دلیل غلبه دیدگاه مشهور عامه بوده که خود متأثر از دیدگاه اهل کتاب است.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Yusuf`s Beauty (AS) in Shiite Hadith Sources; a Textual Pathology

نویسنده [English]

  • ali rad
DEPARTMENT OF Quran and Hadith al-Farabi, Tehran University campus
چکیده [English]

Two main problems of the paper may be ordered as: what is the approach of Shiite hadith collections to the teaching of Yusuf`s extraordinary beauty? How much is the validity of traditional documentation of the teaching? Based on recovery method, this teaching traditions in Shiite hadith heritage extraction and classification criteria and achieved four hadith. The two species, "Joseph is the most beautiful creature" and "Joseph beauty, the reward of the believers in the resurrection" is indivisible. Validation of these traditions that are facing numerous injuries to cite them in Islamic Studies has been challenged. Based on the hypothesis taken here on these traditions, they have been mentioned upon reservation because of the overruling of Ammeh well-known approach that has been affected by views of the people of the Book.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Jamal Joseph (AS)
  • Shiite Tradition
  • Damage Tradition
  • Israelites
قرآن کریم.
کتاب مقدس.
ابن‌حبان، محمد (1993). صحیح ابن‌حبان، تحقیق: شعیب الأرنؤوط، بیروت: مؤسسة الرسالة، الثانیة، ج14.
ابن‌شهر آشوب (1965). مناقب آل أبی طالب، نجف اشرف: الحیدریة، الأولی، ج 1.
ابن‌عبد آلبر (1387). التمهید، المغرب: وزارة عموم الأوقاف والشؤون الإسلامیة، ج 1.
أبوریه، محمود (بی‌تا). أضواء علی السنة المحمّدیة، بی جا: نشر البطحاء، چ پنجم.
ابوعبیده، معمر (1954). مجاز القرآن، قاهره: نشر خانجی، ج 1.
اردبیلی، محمد علی (بی‌تا). جامع الرواة، بی‌جا: مکتبة المحمدی، ج 1.
آلوسی، محمود (1415). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دار الکتب العلمیه،‌ ج 12.
البحرانی القطیفی، أحمد آل طعان (1419). الرسائل الأحمدیة، قم: دار المصطفی9 لإحیاء التراث، ج3.
بلخی، مقاتل (1423). تفسیر مقاتل‌بن‌سلیمان، بیروت: دار إحیاء التراث، ج 2.
تفرشی، مصطفی (1376). نقد الرجال، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، ج 5.
ثعالبی، عبد الملک (1996). فقه اللغة و سر العربیة، بیروت: دار الکتاب العربی.
جزائری، نعمة الله (1404). النور المبین فی قصص الأنبیاء و المرسلین، قم: مکتبة المرعشی النّجفی.
جوهری، اسماعیل (1956). الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیة، بیروت: دار العلم للملایین، ج 4.
حاکم نیسابوری (بی‌تا). المستدرک علی الصحیحین، بیروت: دار المعرفة، ج 2.
حر عاملی، محمد (1414). وسایل الشیعة. قم: مؤسسة آل البیت، ج 4.
حلی، حسن‌بن‌سلیمان (1417). خلاصة الأقوال، التحقیق: فضیلة الشیخ جواد القیومی، قم: مؤسسة نشر الفقاهة.
حلی، حسن‌بن‌سلیمان (1424). المحتضر، تحقیق: سید علی أشرف، قم: المکتبة الحیدریة.
خوئی، ابوالقاسم (1992). معجم رجال الحدیث، بی جا: بی نا، ج 15.
الدیلمی، الحسن (1415). إرشاد القلوب، قم: الشریف الرضی، ج 2.
ذهبی، محمد (1413). سیر اعلام النبلاء، بیروت: موسسة الرسالة، ج 13.
رازی، ابن‌ابی‌حاتم (1419). تفسیر القرآن العظیم، عربستان: مکتبة نزار، ج 7.
الرحمانی الهمدانی، أحمد (1417). الإمام علی بن أبی طالب7، تهران: المنیر.
سید مرتضی (1989). تنزیه الانبیاء، بیروت: دار الأضواء.
سید مرتضی (2010). نفائس التأویل، اشراف: احمد الموسوی، بیروت: شرکت الأعلمی­للمطبوعات، ج2.
سیوطی، جلال الدین (1404). الدر المنثور فی تفسیر المأثور، قم: کتابخانه مرعشی نجفی، ج 4.
شاکر، عبد الصمد (بی‌تا). نظرة عابرة إلی الصحاح الستة، قم: نرم‌افزار کتابخانه اهل‌بیت7.
صدوق، محمد (1368). ثواب الأعمال، قم: منشورات الرضی.
صدوق، محمد (1417). امالی، قم: مؤسسة البعثة.
صدوق، محمد (1966). علل الشریع، نجف: المکتبة الحیدریة، ج 1.
صدوق، محمد‌بن‌بابویه (1403). الخصال، تصحیح وتعلیق: علی‌أکبر الغفاری، قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
صنعانی، عبدالرزاق (1989). تفسیر القرآن، الریاض: مکتبة الرشد للنشر والتوزیع، الاولی، ج 2.
الطائی، نجاح عطا (2001). یهود بثوب الاسلام، بیروت: دار الهدی لإحیاء التراث.
طباطبایی، محمدحسین (1417). المیزان فی تفسیر القرآن، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه، ج 11.
طبرانی، سلیمان (1985). المعجم الکبیر، تحقیق: حمدی عبد المجید السلفی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، الثانیة، ج 11.
طبرسی، فضل‌بن‌حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران: انتشارات ناصرخسرو، ج 5.
طبرسی، فضل‌بن‌حسن (1377). تفسیر جوامع الجامع، تهران: دانشگاه تهران، ج 2.
طوسی، محمدبن‌حسن (1404). اختیار معرفة الرجال، تحقیق السید مهدی الرجائی، قم: مؤسسة آل البیت: لإحیاء التراث، ج 1.
طوسی، محمدبن‌حسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن، لبنان: دار احیاء التراث العربی، ج 6.
عسقلانی، احمد (1984). تهذیب التهذیب، بیروت: دار الفکر، الأولی، ج 7.
عسگری، ابو هلال (1412). الفروق اللغویة، قم: موسسه النشر الاسلامی.
عواد معروف، بشار (1993). المسند الجامع، بیروت: دار الجبل، ج 6.
عیاشی، محمد (بی‌تا). تفسیر العیاشی. تحقیق: هاشم الرسولی المحلاتی، طهران: المکتبة العلمیة الإسلامیة، ج 2.
غزالی، ابو حامد (بی‌تا). إحیاء علوم الدین، بیروت: دار الکتاب العربی، ج 6.
غضائری، أحمد (1380). رجال، تحقیق: السید محمدرضا الجلالی، قم: دار الحدیث.
غلامی الهرساوی، حسین غیب (1420). البخاری و صحیحه، قم: مرکز الأبحاث العقائدیة.
فراهیدی، خلیل (1409). العین، تحقیق: مهدی المخزومی و إبراهیم السامرائی، قم: دار الهجرة، ج 6.
قمی، علی‌بن‌ابراهیم (1367). تفسیر القمی، قم: انتشارات دار الکتاب، چاپ چهارم، ج 1.
القمی، محمدبن‌الحسن (1380). العقد النضید و الدر الفرید، قم: دار الحدیث.
کاشف الغطاء، جعفر (1380). کشف الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء، مشهد: مکتب الإعلام الإسلامی، ج 3.
مجاهدبن‌جبر (1410). تفسیر الامام مجاهدبن‌جبر، تحقیق: محمد عبدالسلام ابوالنیل، مدینه نصر: دار الفکر الاسلامی الحدیثة، الأولی.
مجلسی، محمدباقر (1989)، بحار الأنوار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ج 12.
میرداماد، محقق (1382). الرواشح السماویة، قم: دار الحدیث.
نجاشی، احمد (1416). رجال النجاشی، قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
نووی، محی‌الدین (1987). شرح صحیح مسلم، بیروت: دار الکتاب العربی، ج 1.
النیسابوری، الفتال (بی‌تا). روضة الواعظین، قم: منشورات الرضی.
الواحدی النیسابوری، ابوالحسن (1415)، الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، تحقیق: صفوان عدنان داوودی، بیروت: دار القلم، ج 1.
هندی، علاءالدین علی (1989). کنز العمال، بیروت: مؤسسة الرسالة، ج 11.
هیثمی، نورالدین (1990). موارد الظمآن، بی‌جا: دار الثقافة العربیة، ج 5.